دانلود 4 بهترین و جدیدترین جزوه PDF آموزش SPSS (فارسی)

در ادامه آموزش های کاربردی نرم افزار SPSS در این پست ۴ تا از بهترین جزوه های پی دی اف آموزش اس پی اس اس به زبان فارسی را برای دانلود رایگان در اختیار شما قرار داده ایم.
نرمافزار SPSS (Statistical Package for the Social Sciences)، یکی از قدرتمندترین و پرکاربردترین نرمافزارها برای تحلیل آماری دادههاست.اگرچه نام آن به علوم اجتماعی اشاره دارد، اما امروزه در پزشکی، اقتصاد، روانشناسی و مدیریت نیز کاربرد فراوانی دارد.
3 نکته و اصل اولیه مهم اس پی اس اس
اگر یک فرد مبتدی هستید، ورود به محیط SPSS ممکن است در نگاه اول با دیدن جداول و منوهای متعدد، کمی گیجکننده باشد. در این راهنما، مفاهیم و اصول کلیدی را به زبان ساده و ساختاریافته توضیح میدهیم تا بتوانید با اطمینان کار خود را آغاز کنید.
۱. آشنایی با محیط کاربری (پنجرههای اصلی)
SPSS برخلاف بسیاری از نرمافزارها، دارای دو پنجره کاملاً مجزا است که هر کدام وظیفه خاص خود را دارند:
الف) پنجره ویرایشگر دادهها (Data Editor)
این پنجره شبیه به یک فایل اکسل است و تمام دادههای خام شما در اینجا قرار میگیرد. خود این پنجره دارای دو تب (Tab) بسیار مهم در پایین صفحه است:
-
Data View (نمای دادهها): در این صفحه، فقط اعداد و اطلاعات وارد شده را میبینید. هر ستون نماینده یک متغیر (مثلاً سن، جنسیت، درآمد) و هر سطر نماینده یک فرد یا نمونه (مثلاً پاسخگوی شماره ۱) است.
-
Variable View (نمای متغیرها): این تب، «اتاق فرمان» دادههای شماست. در اینجا شما به SPSS معرفی میکنید که هر ستون در Data View چه هویتی دارد. (مثلاً تعیین میکنید ستون اول یک متغیر عددی به نام "Age" است).
ب) پنجره خروجی (Output Viewer)
هر زمان که دستوری صادر میکنید (مثلاً درخواست رسم نمودار یا گرفتن میانگین)، نتیجه در پنجره Data Editor نشان داده نمیشود! نرمافزار به صورت خودکار یک پنجره جدید باز میکند که تمام جداول، نمودارها و نتایج آماری در آنجا ثبت و ذخیره میشوند.
۲. تعریف متغیرها (Variable View)؛ مهمترین گام پایه
قبل از وارد کردن حتی یک عدد، باید در تب Variable View متغیرهای خود را تعریف کنید. این بخش دارای ستونهای مهمی است:
-
Name (نام): نام متغیر را مشخص میکند (باید بدون فاصله باشد، مثلاً
Income_Level). -
Type (نوع): مشخص میکند داده شما از چه جنسی است. معمولاً یا
Numeric(عددی) است یاString(متنی، مثل نام اشخاص). -
Label (برچسب): چون در ستون Name نمیتوانید فاصله بگذارید، در اینجا میتوانید نام کامل متغیر را برای نمایش در خروجیها بنویسید (مثلاً "درآمد ماهیانه خانوار").
-
Values (ارزشگذاری): این بخش برای متغیرهای طبقهای (مثل جنسیت) حیاتی است. کامپیوتر اعداد را بهتر از کلمات میفهمد. در این بخش شما برای نرمافزار تعریف میکنید که:
1 = مردو2 = زن. سپس در نمای دادهها فقط اعداد ۱ و ۲ را وارد میکنید. -
Measure (مقیاس اندازهگیری): این بخش به SPSS میفهماند که با این داده چگونه رفتار کند. سه حالت دارد:
-
Scale (کمی): برای اعداد واقعی که قابل جمع و تفریق هستند (مثل قد، وزن، سن).
-
Ordinal (ترتیبی): برای دستههایی که ترتیب دارند اما فاصله بین آنها مشخص نیست (مثل سطح تحصیلات: دیپلم، لیسانس، فوقلیسانس).
-
Nominal (اسمی): برای دستههایی که هیچ ترتیبی نسبت به هم ندارند (مثل گروه خونی، رنگ چشم، جنسیت).
-
۳. آمادهسازی و پاکسازی دادهها (Data Cleaning)
SPSS رو قورت بده! بدون کلاس، سرعت 2 برابر، ماندگاری 3 برابر، مهارت فوق العاده پولساز، خرید و دانلود!
دادههای واقعی همیشه کثیف و پر از خطا هستند. پیش از تحلیل، باید آنها را تمیز کنید:
-
مدیریت دادههای گمشده (Missing Values): اگر فردی در پرسشنامه به سوالی جواب نداده است، نباید آن سلول را صفر بگذارید (چون صفر خودش یک عدد است و میانگین را به هم میریزد). در SPSS باید کدهای خاصی (مثل ۹۹ یا ۹۹۹) تعریف کنید و به نرمافزار بگویید هر وقت این عدد را دید، آن را به عنوان "پاسخ داده نشده" (Missing) در نظر بگیرد و در محاسبات وارد نکند.
-
یافتن دادههای پرت (Outliers): اگر میانگین سن پاسخگویان ۲۵ سال است و ناگهان عدد ۲۵۰ در دادهها وجود دارد، این یک خطای تایپی است و باید اصلاح شود.
دانلود جزوه ها
دقت کنید که این جزوه ها و تمامی کتاب های پی دی اف موجود در اینترنت فقط نقش مکمل در یادگیری را دارند و برای یادگیری اصولی اس پی اس اس از بهترین دی وی دی های آموزشی استفاده کنید!
3 نکته تکمیلی مهم اس پی اس اس
1. آمار توصیفی (Descriptive Statistics)
آمار توصیفی به شما کمک میکند تا یک تصویر کلی از وضعیت دادههای خود به دست آورید (مثلاً چند نفر مرد و چند نفر زن هستند، یا میانگین درآمد چقدر است).
-
Frequencies (فراوانی): بیشتر برای متغیرهای اسمی و ترتیبی استفاده میشود. به شما نشان میدهد چند درصد از نمونهها در هر دسته قرار دارند. (مسیر:
Analyze > Descriptive Statistics > Frequencies) -
Descriptives: برای متغیرهای کمی (Scale) استفاده میشود و مواردی مثل میانگین (Mean)، انحراف معیار (Standard Deviation)، حداقل و حداکثر را محاسبه میکند.
2. آمار استنباطی (Inferential Statistics)؛ قلب تحلیلها
این بخش برای زمانی است که میخواهید فرضیههای خود را آزمایش کنید (مثلاً: آیا بین جنسیت و میزان حقوق رابطه معناداری وجود دارد؟).
آزمونهای مقایسه میانگین (T-Tests)
-
آزمون تی مستقل (Independent-Samples T Test): میانگین دو گروه کاملاً مجزا را مقایسه میکند (مثلاً مقایسه نمرات دانشآموزان کلاس A با کلاس B).
-
آزمون تی وابسته (Paired-Samples T Test): میانگین یک گروه واحد را در دو زمان مختلف مقایسه میکند (مثلاً فشار خون بیماران، یک بار قبل از مصرف دارو و یک بار بعد از آن).
تحلیل واریانس (ANOVA)
زمانی استفاده میشود که بخواهید میانگین بیشتر از دو گروه را مقایسه کنید. (مثلاً مقایسه میزان رضایت شغلی در بین کارمندان بخشهای مالی، فروش، و منابع انسانی).
ضریب همبستگی (Correlation)
نشان میدهد آیا بین دو متغیر کمّی رابطهای وجود دارد یا خیر و شدت این رابطه چقدر است. ضریب همبستگی عددی بین ۱- تا ۱+ است. (مثلاً آیا با افزایش سن، میزان درآمد هم افزایش مییابد؟) (مسیر: Analyze > Correlate > Bivariate)
رگرسیون (Regression)
یک قدم فراتر از همبستگی است. در رگرسیون، شما تلاش میکنید بر اساس یک متغیر (متغیر مستقل)، متغیر دیگری (متغیر وابسته) را پیشبینی کنید. (مثلاً بر اساس متراژ و سن بنا، قیمت خانه را پیشبینی کنید).
3. مفهوم P-Value (ارزش P)؛ خط کش تصمیمگیری
وقتی یک آزمون آماری (مثل T-Test یا ANOVA) انجام میدهید، نرمافزار در پنجره خروجی جدولی به شما میدهد که شامل عددی به نام Sig (مخفف Significance یا همان P-Value) است. این عدد، مهمترین خروجی شماست:
-
قانون طلایی: اگر مقدار Sig کمتر از ۰.۰۵ (در سطح اطمینان ۹۵٪) باشد، یعنی تفاوت یا رابطه کشف شده از نظر آماری معنادار است و شما میتوانید فرضیه خود را تایید کنید.
-
اگر مقدار Sig بیشتر از ۰.۰۵ باشد، یعنی تفاوت مشاهده شده احتمالاً ناشی از شانس بوده و از نظر آماری قابل اعتنا نیست.
نقشه راه پیشنهادی برای شروع عملی کار
برای اینکه بتوانید به سرعت بر SPSS مسلط شوید، این مسیر مرحله به مرحله را دنبال کنید:
| مرحله | تمرکز اصلی | خروجی مورد انتظار |
| گام اول | تسلط بر Variable View | توانایی ساختاردهی به یک پرسشنامه خالی در SPSS بدون خطا. |
| گام دوم | ورود دادهها و پاکسازی | کدگذاری صحیح، ورود دادهها در Data View و تعریف کدهای Missing. |
| گام سوم | اجرای آمار توصیفی | استخراج جداول فراوانی، میانگینها و رسم نمودارهای پایه (میلهای، دایرهای). |
| گام چهارم | آشنایی با فرض نرمال بودن | یادگیری تست K-S (کولموگروف-اسمیرنوف) برای تشخیص نرمال بودن دادهها (پیشنیاز آزمونهای پیشرفته). |
| گام پنجم | اجرای آزمونهای همبستگی و مقایسهای | توانایی اجرای T-Test، ANOVA و ضریب پیرسون بر اساس نوع متغیرها و تفسیر عدد Sig. |


سلام وقت بخیر
پاسخبرای ادامه کار توی شرکت موظفمون کردن که نرم افزاز spss فول باید باشیم خیلی کار اماری دارن اینجا. این ویدیوهای رایگانتون رو مرور کردم اما در حد شوخی بیشتر 😊 😊 دوره حرفه ای تون که تعریفش شنیده بودم خرید زدم، تازه فهمیدم اس پی اس اس ینی چییییی. اونم توی یک ماه شدم منتور اس پی اس استوی شرکت با 30 درصد حقوق بالاتر.... فقط می تونم بگم هزاربار ممنون
با سلام و عرض ادب
پاسخصمیمانه از شما تشکر میکنم بابت اطلاعات و آموزشهای بسیییییییییییییار خوب و مفیدتون.
ممنون میشم اگر در مورد نحوه محاسبه ماتریس همبستگی و انحراف معیار و کامپوت کردن مولفه ها آموزش تصویری ارائه بدین.همچنین محاسبه میانگین و انحراف استاندارد
بابت لطفتتون بسیار سپاسگزارم. انشااله خداوند محبتهای شما رو بی پاسخ نمیگذاره.
خدایی چی ن این اموزشای اس پی اس اس رایگانتون اخه؟؟؟ من برای کار توی یه شرکت معتبر باید SPSS یاد می گرفتم. نه با این هزینه ها میشد کلاس رفت نه دوره های خداتومنی سایتای دیگه رو خرید اومدم این ویدیوهای رایگان شما رو دیدم یه چیزایی یاد داد اما بعد اون ویدیوی پایتون فروشگاهتون خریدم خیییییلی کامل هست. توی دو هفته به کل زیر و روی اس پی اس اس رو اینقد قشنگ یاد داد که وقتی این اموزشای ریاگان میبینم خنده داره. وقتتونو با این اموزشای رایگان تلف نکنید هیچ مهارتی رو مفتی یاد نمیدن بخدا تو این خراب شده. خواستم تشکر کنم از پک کاملتون وقیمت پایینش نسبت به سایتای دیگه اما اینکه نمیشه کپی کرد کار درستی نیست. بزارین ملت استفاده کنن اگه واقعا بقول خودتون مهم هست نشر دنش
پاسخبسیار عالی بود ممنون از اینکه دانشتون رو به اشتراک میگذارید
پاسخبا سلام و تشکر از اشتراک گذاری دانش خود لطفا بفرمایید چگونه نمودار درصدی به دست آوریم؟ ممنون.
پاسخسپاس از لطفتون .
پاسخمطالب بسیار کاربردی و مفید بود .
موفق و موید باشید
با تشکر و سپاس مفید بود
پاسخعالی بود
پاسخسلام
پاسخمیخواستم بدونم واسه اجرای این نرم افزار لپ تاپ چه قابلیت هایی باید داشته باشه ؟
البته اگه بتونید در مورد نرم افزارهای مربوط به رشته های بیو تکنولوژی و قابلیت لپ تاپ واسه اجرای اون نرم افزارها راهنمایی کنید ممنون میشم .
سلام. این نرم افزارها روی یک لبتاب معمولی ۶۴ بیتی هم نصب می شوند و نیاز به کانفیگ خاصی نیست
با تشکر فراوان از شما که بسیار مطالب آموزنده را نشر میکنید
پاسخاگر امکان باشد آموزش کامل برنامه SPSS برایم در ایمیل که نوشته ام در زیر روان کنید بنده را بسیار یاری
خواهید کرد با احترام