آموزش صفر تا صد نرم افزار دیالوکس (فارسی+ PDF رایگان)

در ادامه آموزش های کاربردی نرم افزار دیالوکس، بعد از حدود ۱ هفته گشت و گذار در اینترنت و از بین هزاران ویدیو، یک مجموعه بی نقص و کامل ویدیویی را برای یادگیری سریع این نرم افزار گلچین کرده ایم. این مجموعه کامل برای شروع از صفر و برای همه سطوح مناسب می باشد. بعد از آن نیز بهترین جزوه PDF فارسی موجود در اینترنت را جهت تکمیل یادگیری می توانید دانلود کنید.

به عنوان مکمل این مطلب: دانلود رایگان ۲ تا از بهترین جزوه های PDF آموزش دیالوکس

درباره دیالوکس

دیالوکس (به انگلیسی: DIALux) یک نرم‌افزار مطرح در زمینهٔ محاسبات روشنایی است که تحت حمایت مجموعهٔ بزرگی از شرکت‌های تولیدکنندهٔ چراغ و لامپ، به صورت رایگان و بدون محدودیت ارائه می‌شود و تقریبا بهترین نرم افزار طراحی سیستم روشنایی در انواع ساختمان ها و پروژه هاست.

در این نرم‌افزار با وارد کردن اطلاعاتی همچون ابعاد اتاق و رنگ و بافت محیط می‌توان محاسبهٔ روشنایی را با توجه به فاکتورهای گوناگون همچون ابعاد اتاق و رنگ محیط و چراغ‌های موجود انجام داد. امروزه بسیاری از شرکت‌های تولیدکننده چراغ اطلاعات فنی چراغ‌های خود را به صورت فایل‌هایی که پلاگین نامیده می‌شود ارائه می‌دهند و همچنین به‌تازگی، برخی شرکت‌های ایرانی تولیدکننده چراغ پلاگین‌های خود را ارائه داده‌اند و به همین دلیل استفاده از این نرم‌افزار در ایران بسیار رواج پیدا کرده‌است.

همچنین محاسبه خیرگی و میزان لوکس و شدت روشنایی از دیگر ویژگی‌های این نرم‌افزار می‌باشد. نسخه جدید این نرم‌افزار Dialux evo می‌باشد که این نسخه تفاوت‌هایی با نسخه قدیمی دیالوکس دارد که از آن جمله می‌توان به گرافیک بالای Dialux evo و همچنین طراحی کل ساختمان به صورت یکجا نام برد. (ویکی)

سیستم مورد نیاز نسخه DIALux evo چیست؟

• پردازشگر: صرفا پشتیبانی از SSE2 (عمده CPUهای امروزی از این معماری پشتیبانی می‌کنند)
• رم: ۲ گیگابایت
• گرافیک: OpenGL 3.0، به همراه ۱ گیگابایت رم
• ویندوز: نسخه‌های ۳۲ و ۶۴ بیت؛ ویندوز ۱۰، ۸٫۱ و ۷

ویژگی های کاربردی دیالوکس

• طراحی یک ساختمان کامل با چند طبقه و اتاق
• استفاده از نور روز و نور مصنوعی برای طراحی روشنایی حرفه ای
• بهینه سازی در محاسبات نور با سیستم های کنترل نور در روز
• کار با صحنه های نور فردی برای تنظیم طراحی روشنایی خود به حالات مختلف
• طراحی و تولید محاسبات با قاعده های جاری
• مدل های چراغ سه بعدی, رنگ های کاذب, نمودار ارزش, واردات و صادرات فایل های DWG, پشتیبانی از ۲۵ زبان
• تنظیم صحنه های نور در زمان واقعی بدون نیاز دوباره به محاسبه کل پروژه

قبل از یادگیری یا شروع دیالوکس، این مفاهیم را بلد باشید

اولین مفهوم مهم در دیالوکس، شناخت «نور» به‌عنوان یک عامل فنی و بصری است. در طراحی روشنایی فقط این مهم نیست که یک فضا روشن به نظر برسد؛ بلکه باید شدت روشنایی، یکنواختی نور، خیرگی، رنگ نور، کیفیت نمایش رنگ و محل قرارگیری چراغ‌ها هم بررسی شود. برای مثال، یک کلاس درس ممکن است با چند چراغ پرنور از نظر ظاهری روشن باشد، اما اگر نور روی میزها یکنواخت نباشد یا خیرگی مستقیم به چشم دانش‌آموزان برسد، طراحی مناسبی محسوب نمی‌شود. دیالوکس دقیقاً برای همین استفاده می‌شود؛ یعنی کمک می‌کند روشنایی را فقط با چشم قضاوت نکنیم، بلکه با عدد، نمودار، نقشه نوری و گزارش فنی بررسی کنیم.

یکی از پایه‌ای‌ترین مفاهیم در دیالوکس، «لوکس» یا Lux است. لوکس نشان می‌دهد چه مقدار نور روی یک سطح می‌افتد. مثلاً سطح میز کار، کف اتاق، راهرو یا صفحه مطالعه هرکدام به مقدار مشخصی روشنایی نیاز دارند. در دیالوکس معمولاً یک سطح محاسبه یا Calculation Surface تعریف می‌شود تا نرم‌افزار بررسی کند روی آن سطح چه مقدار روشنایی وجود دارد. برای نمونه، در یک دفتر کار، سطح میزها اهمیت زیادی دارد؛ اما در یک راهرو، کف مسیر مهم‌تر است. بنابراین کاربر باید بداند قرار است نور را برای کدام سطح و کدام فعالیت محاسبه کند.

مفهوم بعدی «شار نوری» یا Lumen است. لومن مقدار کل نوری را نشان می‌دهد که از یک منبع نور خارج می‌شود. خیلی از افراد تازه‌کار فکر می‌کنند هر چراغی که لومن بیشتری دارد، حتماً انتخاب بهتری است؛ اما این تصور همیشه درست نیست. ممکن است چراغی لومن بالایی داشته باشد ولی پخش نور آن نامناسب باشد، خیرگی ایجاد کند یا نور را به جایی بتاباند که مورد نیاز نیست. در دیالوکس، فقط قدرت چراغ مهم نیست؛ زاویه پخش نور، ارتفاع نصب، فاصله چراغ‌ها، رنگ سطوح و نوع کاربری فضا هم در نتیجه نهایی اثر می‌گذارند.

دانلود کنید: 12 اپلیکیشن برتر آموزش زبان انگلیسی

در دیالوکس باید به مفهوم «چراغ واقعی» هم توجه کرد. یکی از مزیت‌های این نرم‌افزار این است که می‌توان از محصولات واقعی تولیدکنندگان روشنایی استفاده کرد؛ یعنی چراغ‌هایی که اطلاعات نوری و فنی آن‌ها در قالب فایل‌های فتومتریک ارائه شده است. این فایل‌ها به نرم‌افزار می‌گویند چراغ نور را چگونه پخش می‌کند. در نتیجه، طراحی فقط یک تخمین ساده نیست، بلکه به رفتار واقعی چراغ نزدیک‌تر می‌شود. DIALux اعلام می‌کند که کاربران می‌توانند از چراغ‌های واقعی ارائه‌شده توسط اعضای DIALux در پروژه‌های خود استفاده کنند.

یکی دیگر از اصول مهم در دیالوکس، مدل‌سازی درست فضاست. اگر ابعاد اتاق، ارتفاع سقف، محل پنجره‌ها، رنگ دیوارها یا جنس سطوح اشتباه وارد شود، نتیجه محاسبه هم دقیق نخواهد بود. برای مثال، اتاقی با دیوارهای سفید نور را بیشتر بازتاب می‌دهد، اما اتاقی با دیوارهای تیره نور بیشتری جذب می‌کند. بنابراین در طراحی روشنایی، فقط انتخاب چراغ کافی نیست؛ باید محیط هم درست ساخته شود. یک خطای رایج این است که کاربر تازه‌کار سریع چراغ‌ها را وارد پروژه می‌کند، اما قبل از آن ابعاد و مشخصات فضا را دقیق تنظیم نمی‌کند.

مفهوم «بازتاب نور» یا Reflection نیز در دیالوکس اهمیت زیادی دارد. نور پس از برخورد با دیوار، سقف، کف و اشیا بازتاب پیدا می‌کند و روی روشنایی کلی فضا اثر می‌گذارد. اگر ضریب بازتاب دیوارها خیلی بالا یا خیلی پایین انتخاب شود، خروجی محاسبه می‌تواند با واقعیت فرق کند. برای پروژه‌های دقیق، بهتر است رنگ و جنس سطوح با شرایط واقعی فضا هماهنگ باشد. مثلاً یک فروشگاه با کف براق و دیوارهای روشن، رفتار نوری متفاوتی نسبت به یک کارگاه با دیوارهای خاکستری و کف مات دارد.

ویدیوی نمونه دروس ما

ویدیوهای داخل پکیج از کیفیت بسیار بالاتری برخوردارند:

تصاویر نمونه

دانلود

 دانلود فیلم های این پکیج

 دانلود جزوه PDF

 حجم: ۱۸۷ مگابایت

 سطح: از صفر تا صد

 نسخه آموزش داده شده: مناسب برای همه نسخه های دیالوکس

به دنبال یادگیری سریع تر، حرفه ای تر، کامل تر و با کیفیت فول اچ دی هستید؟ 

آپدیت 2025

در لینک های زیر نیز روش دیگری از آموزش وجود دارد. در درس شماره ۱ دستورات و مفاهیم پایه ای دیالوکس آموزش داده شده است. دروس بعدی نیز به صورت پروژه ای و به عنوان مثال به طراحی روشنایی فضاهای مختلف پرداخته اند. اگر در گوشی تماشا می کنید این صفحه را، موبایل را افقی نگه دارید بهتر است وی پی ان هم خاموش کنید:

8 نکته بسیااار کاربردی دیالوکس که باید بلد باشید!

پس به این نتیجه رسیدیم که Dialux یکی از نرم‌افزارهای محبوب و رایج برای طراحی و محاسبات نورپردازی است که توسط طراحان و مهندسان نورپردازی در سراسر جهان استفاده می‌شود. این نرم‌افزار به کاربران امکان می‌دهد تا طرح‌های نورپردازی دقیق و حرفه‌ای ایجاد کرده و بهینه‌سازی کنند. در ادامه روش کار با نرم‌افزار Dialux به طور کلی شرح داده شده است:

1. نصب و راه‌اندازی

1. دانلود و نصب: نرم‌افزار Dialux را از وب‌سایت رسمی Dialux (dialux.com) دانلود و نصب کنید.
2. به‌روزرسانی: اطمینان حاصل کنید که از آخرین نسخه نرم‌افزار استفاده می‌کنید تا به تمام ویژگی‌ها و قابلیت‌های جدید دسترسی داشته باشید.

2. آشنایی با محیط کاربری

• نوار ابزار (Toolbar): شامل ابزارهای مختلف برای طراحی و ویرایش طرح‌های نورپردازی.
• پنل پروژه (Project Manager): مدیریت پروژه‌ها و صحنه‌ها.
• پنل اشیا (Objects): شامل تمامی اشیا و عناصر مورد استفاده در پروژه.
• نمای سه‌بعدی و دو‌بعدی (3D View and 2D View): برای مشاهده و ویرایش طرح در حالت‌های مختلف.

3. ایجاد یک پروژه جدید

1. ایجاد پروژه جدید: از منوی اصلی، گزینه "New Project" را انتخاب کنید.
2. تعریف خصوصیات پروژه: مشخصات پروژه مانند نام، مکان و توضیحات را وارد کنید.

ترفند کاربردی: ۳ روش ساده اضافه کردن متن یا زیرنویس به ویدیو

4. ترسیم محیط

1. اضافه کردن اتاق‌ها: از ابزارهای موجود برای ترسیم دیوارها و ایجاد اتاق‌ها استفاده کنید.
2. تعریف ابعاد: ابعاد دقیق دیوارها، ارتفاع سقف و سایر جزئیات را وارد کنید.
3. اضافه کردن درها و پنجره‌ها: با استفاده از ابزارهای مربوطه درها و پنجره‌ها را به محیط اضافه کنید.

5. انتخاب و جایگذاری لامپ‌ها

1. انتخاب لامپ‌ها: از کتابخانه لامپ‌ها و تجهیزات نوری موجود در نرم‌افزار، لامپ‌های مورد نظر خود را انتخاب کنید.
2. جایگذاری لامپ‌ها: لامپ‌ها را در موقعیت‌های مناسب در محیط قرار دهید.
3. تنظیمات لامپ‌ها: خصوصیات لامپ‌ها مانند نوع نور، شدت نور، رنگ نور و زاویه تابش را تنظیم کنید.

6. تنظیمات نورپردازی

1. تنظیمات عمومی: از منوی تنظیمات، پارامترهای عمومی نورپردازی مانند روشنایی محیط و نور طبیعی را تنظیم کنید.
2. اضافه کردن نورهای طبیعی: از پنل تنظیمات نورهای طبیعی مانند خورشید و ماه را به پروژه اضافه کنید.

7. محاسبات نورپردازی

1. اجرای محاسبات: از نوار ابزار، گزینه "Calculate" را انتخاب کنید تا محاسبات نورپردازی انجام شود.
2. بررسی نتایج: نتایج محاسبات را بررسی کنید و از تطابق آن‌ها با استانداردهای نورپردازی اطمینان حاصل کنید.

8. بهینه‌سازی طرح

1. اصلاحات لازم: در صورت نیاز به تغییرات، موقعیت یا تنظیمات لامپ‌ها را اصلاح کنید.
2. تکرار محاسبات: پس از اعمال تغییرات، مجدداً محاسبات نورپردازی را انجام دهید.

9. خروجی و گزارش‌گیری

1. ایجاد گزارش: از منوی "Reports"، گزینه "Generate Report" را انتخاب کنید تا گزارش کامل پروژه تهیه شود.
2. تنظیمات گزارش: پارامترهای گزارش مانند شامل شدن تصاویر، جداول و نمودارها را تنظیم کنید.
3. خروجی نهایی: گزارش نهایی را در قالب‌های مختلف مانند PDF ذخیره و چاپ کنید.

نکات و ترفندهای مفید مبتدی ها

1. استفاده از کتابخانه‌ها: از کتابخانه‌های مختلف Dialux برای دسترسی به انواع لامپ‌ها و تجهیزات نوری استفاده کنید.
2. آشنایی با استانداردها: با استانداردهای مختلف نورپردازی (مانند استانداردهای ISO و EN) آشنا شوید و مطمئن شوید که طرح شما با این استانداردها مطابقت دارد.
3. یادگیری مستمر: از منابع آموزشی آنلاین، ویدئوهای آموزشی و دوره‌های آموزشی برای بهبود مهارت‌های خود استفاده کنید.
4. پشتیبانی فنی: در صورت بروز مشکلات یا سوالات، از پشتیبانی فنی Dialux یا انجمن‌های کاربران استفاده کنید.

«سطح کار» یا Work Plane یکی از مفاهیم بسیار مهم برای مبتدی‌هاست. سطح کار همان ارتفاعی است که فعالیت اصلی روی آن انجام می‌شود. برای مثال، در کلاس درس یا دفتر کار، سطح میزها معمولاً مبنای محاسبه است. در راهرو، سطح کف اهمیت بیشتری دارد. در فروشگاه، ممکن است قفسه‌ها یا ویترین‌ها سطح اصلی باشند. اگر سطح کار اشتباه انتخاب شود، ممکن است نرم‌افزار عددهای قابل قبولی نشان دهد، اما طراحی در عمل مناسب نباشد؛ چون نور را روی سطح اشتباهی بررسی کرده‌ایم.

از دیگر مفاهیم پایه، «یکنواختی روشنایی» است. یکنواختی یعنی نور در یک فضا خیلی لکه‌ای، تیره‌روشن یا نامتعادل نباشد. فرض کنید در یک کلاس، بعضی میزها خیلی روشن و بعضی میزها تاریک باشند. حتی اگر میانگین روشنایی کلاس مناسب باشد، باز هم طراحی ایده‌آل نیست. دیالوکس کمک می‌کند علاوه بر میانگین روشنایی، کمترین مقدار نور، بیشترین مقدار نور و نسبت یکنواختی را هم بررسی کنیم. در طراحی حرفه‌ای، فقط رسیدن به عدد لوکس کافی نیست؛ توزیع درست نور هم مهم است.

مفهوم «خیرگی» یا Glare برای فضاهایی مثل دفتر کار، کلاس درس، فروشگاه، سالن مطالعه و محیط‌های صنعتی بسیار مهم است. خیرگی زمانی اتفاق می‌افتد که نور مستقیم یا بازتاب‌شده باعث آزار چشم شود. ممکن است یک فضا از نظر مقدار روشنایی خوب باشد، اما افراد داخل آن احساس خستگی چشم، سوزش یا ناراحتی کنند. در دیالوکس، بررسی خیرگی به طراح کمک می‌کند بفهمد آیا انتخاب چراغ، زاویه نصب یا محل قرارگیری آن مناسب است یا نه. در پروژه‌های حرفه‌ای، کنترل خیرگی به اندازه تأمین روشنایی اهمیت دارد.

بلد باشید: ۳ روش کاهش حجم ویدیو بدون کاهش کیفیت تا 10 برابر!

دمای رنگ نور نیز از مفاهیم ضروری در دیالوکس است. دمای رنگ با کلوین مشخص می‌شود و حس رنگی نور را نشان می‌دهد. نور گرم معمولاً حس آرامش و صمیمیت ایجاد می‌کند و برای فضاهایی مثل خانه، رستوران و هتل مناسب‌تر است. نور خنثی برای دفاتر، کلاس‌ها و فضاهای آموزشی کاربرد زیادی دارد. نور سرد برای بعضی محیط‌های صنعتی، درمانی یا فضاهایی که نیاز به تمرکز بالا دارند استفاده می‌شود. در دیالوکس می‌توان تأثیر نوع نور را در فضای سه‌بعدی بهتر درک کرد، اما انتخاب نهایی باید با کاربری فضا هماهنگ باشد.

شاخص نمود رنگ یا CRI نیز از نکات مهم در طراحی روشنایی است. این شاخص نشان می‌دهد منبع نور چقدر رنگ اجسام را طبیعی نمایش می‌دهد. در فضاهایی مثل فروشگاه لباس، آرایشگاه، گالری، آشپزخانه صنعتی یا کلینیک، کیفیت نمایش رنگ اهمیت زیادی دارد. اگر CRI پایین باشد، رنگ‌ها ممکن است مرده، غیرواقعی یا متفاوت دیده شوند. بنابراین هنگام انتخاب چراغ در دیالوکس نباید فقط به توان، لومن یا ظاهر چراغ توجه کرد؛ کیفیت نور هم اهمیت دارد.
با رعایت این نکات و ترفندها، می‌توانید بهره‌وری خود را در استفاده از Dialux افزایش دهید و طرح‌های نورپردازی دقیق و حرفه‌ای ایجاد کنید. باز هم هر گونه سوالی در زمینه این مطلب دارید در بخش نظرات مطرح کنید تا به آن پاسخ دهیم.

در ادامه دانلود کنید: ۸ درس کاربردی آموزش طراحی روشنایی و نورپردازی با DIALux