فعل مضارع در فارسی و عربی با صرف و 20 مثال+ PDF رایگان

فعل مضارع فعلی است که انجام شدن یک کار را در زمان حال یا آینده نشان می‌دهد. در زبان فارسی این فعل از بن مضارع + شناسه ساخته می‌شود و در زبان عربی با یکی از حروف مضارعه (أ، ن، ی، ت) آغاز می‌شود. اگر دانش‌آموز پایه هشتم باشید یا برای امتحان فارسی و عربی آماده شوید، یادگیری فعل مضارع یکی از مهم‌ترین بخش‌های کتاب درسی است؛ چون علاوه بر تشخیص فعل، باید بتوانید آن را صرف کنید، بن مضارع را پیدا کنید و تفاوت انواع آن را نیز بشناسید.

بسیاری از دانش‌آموزان تصور می‌کنند صرف فعل مضارع عربی یا تشخیص بن مضارع فارسی سخت است، اما واقعیت این است که اگر الگوی ساخت هر دو زبان را یاد بگیرید، بیشتر سؤالات امتحانی را در کمتر از چند دقیقه پاسخ خواهید داد. در این آموزش، ابتدا ساختار فعل مضارع فارسی را کاملاً یاد می‌گیرید، سپس وارد فعل مضارع عربی، ۱۴ صیغه، مثال‌های امتحانی، نکات حفظی و تمرین‌ها می‌شویم تا هیچ ابهامی باقی نماند.

فعل مضارع چیست؟

فعل مضارع فعلی است که نشان می‌دهد انجام یک کار در زمان حال اتفاق می‌افتد یا ممکن است در آینده رخ دهد.

برای مثال:

• من کتاب می‌خوانم. ← انجام کار در زمان حال
• او فردا به مدرسه می‌رود. ← انجام کار در آینده

فعل مضارع معمولاً پاسخ این پرسش را می‌دهد:

«چه کاری انجام می‌شود یا انجام خواهد شد؟»

مکمل این مطلب:  ماضی استمراری چیست؟ آموزش کامل با 20 مثال + PDF

تعریف فعل مضارع در زبان فارسی

در زبان فارسی، فعل مضارع فعلی است که با استفاده از بن مضارع + شناسه ساخته می‌شود و انجام کار را در زمان حال یا آینده نشان می‌دهد.

فرمول کلی:

می + بن مضارع + شناسه

مثال:

• می‌نویسم
• می‌خوانی
• می‌رویم
• می‌سازند

در این مثال‌ها:

• «نویس» بن مضارع فعل نوشتن است.
• «م» شناسه اول شخص مفرد است.

مفهوم زمان حال و آینده در فعل مضارع فارسی

فعل مضارع فارسی فقط مخصوص زمان حال نیست؛ بلکه در بسیاری از جمله‌ها برای آینده نیز استفاده می‌شود.

مثال:

تفاوت فعل مضارع با فعل ماضی و فعل امر

مثال:

• دیروز کتاب خواندم. ← ماضی
• امروز کتاب می‌خوانم. ← مضارع
• کتاب بخوان. ← امر

تعریف فعل مضارع در زبان عربی

در زبان عربی، فعل مضارع فعلی است که انجام کار را در زمان حال یا آینده نشان می‌دهد.

مثال:

• یَکتُبُ = می‌نویسد
• یَذهَبُ = می‌رود
• یَقرَأُ = می‌خواند

فعل مضارع عربی معمولاً با یکی از چهار حرف:

أ، ن، ی، ت

شروع می‌شود که به آن‌ها حروف مضارعه می‌گویند.

تفاوت فعل مضارع عربی با ماضی و امر

تفاوت فعل مضارع فارسی و عربی

فعل مضارع فارسی چگونه ساخته می‌شود؟

فرمول ساخت فعل مضارع فارسی

برای ساخت مضارع فارسی باید سه مرحله را انجام دهید:

1. پیدا کردن بن مضارع
2. اضافه کردن «می»
3. افزودن شناسه مناسب

فرمول:

می + بن مضارع + شناسه

مثال:

فعل «رفتن»:

• بن مضارع: رو
• می + رو + م

نتیجه:

می‌روم

بن مضارع چیست؟

بن مضارع بخشی از فعل است که برای ساخت فعل‌های مربوط به زمان حال استفاده می‌شود.

هر فعل در فارسی معمولاً دو بن دارد:

• بن ماضی
• بن مضارع

مثال:

روش پیدا کردن بن مضارع

برای پیدا کردن بن مضارع چند روش وجود دارد:

روش اول: استفاده از فعل امر

در بسیاری از فعل‌ها، فعل امر بدون «ب» همان بن مضارع است.

مثال:

بخوان ← خوان

بن مضارع: خوان

برو ← رو

بن مضارع: رو

روش دوم: حفظ فعل‌های پرکاربرد

برخی فعل‌ها شکل خاص دارند و بهتر است حفظ شوند.

ویدئو اموزشی

اشتباهات رایج در پیدا کردن بن مضارع

بسیاری از دانش‌آموزان پایه هشتم در پیدا کردن بن مضارع این اشتباهات را انجام می‌دهند:

۱. استفاده از بن ماضی به جای بن مضارع

اشتباه:

نوشتن ← نوشت

درست:

نوشتن ← نویس

۲. حذف اشتباه «می»

در فعل مضارع فارسی، «می» معمولاً بخشی از ساخت فعل است.

مثال:

می‌خوانم

نه:

خوانم

۳. اشتباه گرفتن مصدر با فعل مضارع

مصدر:

خواندن

فعل مضارع:

می‌خوانم

شناسه‌های فعل مضارع فارسی

شناسه‌ها نشان می‌دهند انجام‌دهنده کار چه کسی است.

انواع فعل مضارع در فارسی

فعل مضارع اخباری

تعریف: رایج‌ترین نوع فعل مضارع فارسی است و برای بیان یک خبر یا انجام کار در حال استفاده می‌شود.

فرمول:

می + بن مضارع + شناسه

مثال:

• من درس می‌خوانم.
• او فوتبال بازی می‌کند.
• ما به مدرسه می‌رویم.

فعل مضارع التزامی

تعریف: فعل مضارع التزامی زمانی استفاده می‌شود که انجام کار همراه با احتمال، شرط، آرزو یا درخواست باشد.

فرمول:

ب + بن مضارع + شناسه

مثال:

• شاید او بیاید.
• باید درس بخوانی.
• امیدوارم موفق شوی.

فعل مضارع مستمر

ساختار

مضارع مستمر انجام کاری را نشان می‌دهد که همین لحظه در حال اتفاق افتادن است.

فرمول:

داشتن + مضارع اخباری

مثال:

• دارم کتاب می‌خوانم.
• داریم غذا می‌خوریم.

فعل مضارع منفی در فارسی

برای منفی کردن فعل مضارع، معمولاً «ن» به ابتدای فعل اضافه می‌شود.

مثال:

صرف فعل مضارع فارسی

برای نمونه فعل «نوشتن» را صرف می‌کنیم.

بن مضارع:

نویس

نکات سریع یادگیری فعل مضارع فارسی

برای تسلط سریع‌تر:

1. ابتدا مصدر را پیدا کنید.
2. بن مضارع را مشخص کنید.
3. شناسه مناسب را اضافه کنید.
4. توجه کنید که فعل درباره چه شخصی صحبت می‌کند.

یک روش ساده برای امتحان:

اگر فعل با «می» شروع شده باشد، احتمال زیادی دارد که مضارع اخباری باشد.

مثال:

• می‌روم
• می‌خواند
• می‌سازیم

همگی فعل مضارع هستند.

از دست ندین: آموزش اضافه تشبیهی با 20 مثال و نمونه سؤال تستی

فعل مضارع در عربی چیست؟

تعریف ساده فعل مضارع عربی

فعل مضارع در زبان عربی فعلی است که انجام یک کار را در زمان حال یا آینده نشان می‌دهد. در زبان عربی، بیشتر فعل‌های مضارع با یکی از چهار حرف زیر شروع می‌شوند:

أ، ن، ی، ت

این چهار حرف را حروف مضارعه می‌نامند.

مثال:

نقش هر حرف مضارعه

روش ساده تشخیص فعل مضارع عربی

برای تشخیص فعل مضارع این مراحل را انجام دهید:

1. به ابتدای فعل نگاه کنید.
2. اگر یکی از حروف «أ، ن، ی، ت» را دیدید، احتمال مضارع بودن زیاد است.
3. معنی فعل را بررسی کنید.
4. شخص فعل را مشخص کنید.

مثال:

یَذهَبونَ

• شروع با «ی»
• معنی: می‌روند
• فعل مضارع است.

صرف فعل مضارع عربی در ۱۴ صیغه با معنی

در زبان عربی، فعل‌ها برای ۱۴ حالت مختلف صرف می‌شوند. این ۱۴ صیغه شامل مفرد، مثنی و جمع برای مذکر و مؤنث است.

برای نمونه فعل:

کَتَبَ ← یَکتُبُ

معنی:

نوشتن ← می‌نویسد

جدول کامل صرف فعل «یَکتُبُ»

نکات حفظ سریع ۱۴ صیغه عربی

بسیاری از دانش‌آموزان در حفظ ۱۴ صیغه مشکل دارند، اما اگر آن‌ها را گروه‌بندی کنید، ساده‌تر می‌شوند.

گروه اول: غایب

یعنی کسانی که درباره آن‌ها صحبت می‌کنیم:

• هو
• هما
• هم
• هی
• هما
• هن

گروه دوم: مخاطب

یعنی کسی که با او صحبت می‌کنیم:

• أنتَ
• أنتما
• أنتم
• أنتِ
• أنتما
• أنتن

گروه سوم: متکلم

یعنی کسی که خودش صحبت می‌کند:

• أنا
• نحن

چند فعل مضارع عربی با معنی

فعل مضارع عربی کلاس هشتم با مثال

مثال اول

یَذهَبُ الطّالبُ إلی المدرسة.

ترجمه:

دانش‌آموز به مدرسه می‌رود.

تحلیل:

• یذهب ← فعل مضارع
• الطالب ← فاعل

مثال دوم

تَقرَأُ فاطمةُ الکتابَ.

ترجمه:

فاطمه کتاب را می‌خواند.

نکته:

چون فاطمه مؤنث است، فعل با «ت» شروع شده است.

فوق العاده به کارت میاد:  آموزش آرایه‌های ادبی؛ 0 تا 100 با مثال و PDF کامل

مثال سوم

نَکتُبُ الدرسَ.

ترجمه:

ما درس را می‌نویسیم.

نکته:

حرف «ن» نشان‌دهنده اول شخص جمع است.

نکات امتحانی عربی هشتم برای فعل مضارع

برای پاسخ سریع به سوالات امتحان:

تشخیص فعل مضارع

به ابتدای فعل توجه کنید:

• أ
• ن
• ی
• ت

مثال:

یجلس ← مضارع

تفتح ← مضارع

نذهب ← مضارع

تشخیص حروف مضارعه

در فعل:

یَدرُسونَ

حرف مضارعه:

ی

در فعل:

أَکتُبُ

حرف مضارعه:

أ

اشتباهات رایج دانش‌آموزان در یادگیری فعل مضارع عربی

بیشتر اشتباهاتی که دانش‌آموزان در امتحان‌های عربی مرتکب می‌شوند، به دلیل بی‌توجهی به حروف مضارعه، صیغه‌ها و ترجمه فعل است. اگر این چند خطای رایج را بشناسید، بخش زیادی از اشتباهات امتحانی را تکرار نخواهید کرد.

اشتباه اول: مضارع دانستن هر فعلی که حرف «ت» دارد

یکی از رایج‌ترین اشتباه‌ها این است که دانش‌آموزان تصور می‌کنند هر فعلی که حرف «ت» در آن دیده شود، فعل مضارع است. در حالی که وجود حرف «ت» به‌تنهایی نشانه مضارع بودن فعل نیست؛ مهم این است که فعل با یکی از حروف مضارعه (أ، ن، ی، ت) شروع شود.

مثال نادرست

کَتَبَ (نوشت)

برخی دانش‌آموزان به دلیل وجود حرف «ت» آن را مضارع تشخیص می‌دهند، در حالی که این فعل ماضی است و «ت» در وسط ریشه فعل قرار دارد.

مثال درست

تَکتُبُ (می‌نویسی / می‌نویسد)

در این مثال، حرف «ت» ابتدای فعل آمده است؛ بنابراین این فعل مضارع محسوب می‌شود.

نکته امتحانی: همیشه به اولین حرف فعل نگاه کنید، نه حروفی که در وسط یا انتهای آن قرار دارند.

اشتباه دوم: حفظ کردن شکل فعل بدون یادگیری معنی صیغه‌ها

بعضی دانش‌آموزان فقط جدول صرف را حفظ می‌کنند، اما نمی‌دانند هر صیغه به چه شخصی اشاره می‌کند. همین موضوع باعث می‌شود در بخش ترجمه یا تشخیص ضمیر، پاسخ اشتباه بدهند.

مثال

تَکتُبینَ

یعنی:

تو (دختر) می‌نویسی.

اگر معنی صیغه را ندانید، ممکن است آن را به اشتباه «او می‌نویسد» یا «شما می‌نویسید» ترجمه کنید.

راه‌حل: هنگام حفظ صرف، همیشه ضمیر + فعل + ترجمه را با هم تمرین کنید؛ مثلاً:

• أنا → أکتب → من می‌نویسم
• أنتَ → تکتب → تو می‌نویسی
• نحن → نکتب → ما می‌نویسیم

اشتباه سوم: اشتباه گرفتن صیغه‌های مثنی و جمع

در زبان فارسی شکل جداگانه‌ای برای «دو نفر» وجود ندارد؛ به همین دلیل بسیاری از دانش‌آموزان در عربی، مثنی را با جمع اشتباه می‌گیرند.

مثال

به پسوند فعل دقت کنید:

• انِ (ـانِ) → نشانه مثنی
• ونَ (ـونَ) → نشانه جمع مذکر

ترفند حفظ: هر جا پایان فعل «انِ» را دیدید، به یاد عدد ۲ بیفتید؛ اما اگر پایان آن «ونَ» بود، منظور سه نفر یا بیشتر است.

اشتباه چهارم: تشخیص ندادن حروف مضارعه

برخی دانش‌آموزان هنگام خواندن متن عربی، بدون توجه به ابتدای فعل، زمان آن را حدس می‌زنند. در حالی که اولین قدم برای تشخیص فعل مضارع، بررسی حروف مضارعه است.

حروف مضارعه عبارت‌اند از:

أ، ن، ی، ت

اگر فعل با یکی از این چهار حرف شروع شود، احتمال زیادی وجود دارد که مضارع باشد.

نمونه‌ها

• أدرسُ → درس می‌خوانم.
• نذهبُ → می‌رویم.
• یجلسُ → می‌نشیند.
• تکتبُ → می‌نویسی.

نکته: البته همیشه مطمئن شوید این حروف جزئی از ساختار فعل هستند، نه بخشی از کلمه‌ای دیگر.

اشتباه پنجم: ترجمه نادرست فعل مضارع

فعل مضارع عربی معمولاً دو مفهوم را می‌رساند:

• انجام کار در زمان حال
• انجام کار در آینده نزدیک (بسته به مفهوم جمله)

مثلاً:

یذهبُ علیٌّ

می‌تواند به این صورت ترجمه شود:

• علی می‌رود.
• علی خواهد رفت. (اگر از مفهوم جمله آینده مشخص باشد.)

بعضی دانش‌آموزان همیشه فقط یک ترجمه را حفظ می‌کنند و در امتحان دچار اشتباه می‌شوند.

اشتباه ششم: بی‌توجهی به حرکت آخر فعل

در پایه‌های بالاتر، حرکت آخر فعل اهمیت زیادی پیدا می‌کند. بسیاری از دانش‌آموزان تفاوت این سه حالت را نادیده می‌گیرند:

• یَکتُبُ → مرفوع
• لَنْ یَکتُبَ → منصوب
• لَمْ یَکتُبْ → مجزوم

اگر قبل از فعل، حروفی مانند لَنْ یا لَمْ را مشاهده کردید، باید انتظار داشته باشید که حرکت آخر فعل تغییر کند.

نکته امتحانی: در سؤالات تشخیص «مرفوع، منصوب و مجزوم»، ابتدا کلمه قبل از فعل را بررسی کنید، سپس به حرکت آخر فعل توجه داشته باشید. این روش سریع‌تر و دقیق‌تر از حفظ کردن صرفِ قواعد است.

فعل مضارع مرفوع، منصوب و مجزوم در عربی

فعل مضارع در زبان عربی از نظر اعراب (حرکت آخر فعل) سه حالت اصلی دارد:

1. مرفوع
2. منصوب
3. مجزوم

تفاوت این سه حالت به کلمه‌ای بستگی دارد که قبل از فعل مضارع قرار می‌گیرد. اگر قبل از فعل هیچ عامل خاصی نباشد، فعل مرفوع است؛ اگر یکی از حروف ناصبه قبل از آن بیاید، منصوب می‌شود و اگر یکی از حروف جازمه قبل از آن قرار گیرد، مجزوم خواهد بود.

۱. فعل مضارع مرفوع

مرفوع، حالت اصلی و عادی فعل مضارع است. هرگاه قبل از فعل مضارع هیچ عامل نصب یا جزم وجود نداشته باشد، فعل به صورت مرفوع می‌آید و معمولاً آخر آن دارای ضمه (ـُ) است.

مثال

یَکتُبُ الطّالبُ الدرسَ.
دانش‌آموز درس را می‌نویسد.

در این جمله:

• یَکتُبُ ← فعل مضارع مرفوع
• هیچ حرف ناصب یا جازمی قبل از فعل وجود ندارد.

۲. فعل مضارع منصوب

اگر قبل از فعل مضارع یکی از حروف ناصبه قرار بگیرد، فعل از حالت مرفوع خارج شده و منصوب می‌شود. در این حالت معمولاً حرکت آخر فعل به فتحه (ـَ) تغییر می‌کند.

مهم‌ترین حروف ناصبه

• أَنْ (که، اینکه)
• لَنْ (هرگز، نخواهد)
• کَی (برای اینکه)

مثال اول

لَنْ یَذهَبَ.
او نخواهد رفت.

در این جمله:

• لَنْ ← حرف ناصبه
• یَذهَبَ ← فعل مضارع منصوب

مثال دوم

أُریدُ أَنْ أَدرُسَ.
می‌خواهم درس بخوانم.

در این جمله نیز أَنْ باعث منصوب شدن فعل أدرُسَ شده است.

۳. فعل مضارع مجزوم

هرگاه قبل از فعل مضارع یکی از حروف جازمه قرار بگیرد، فعل مجزوم می‌شود. در این حالت معمولاً حرکت آخر فعل ساکن (ـْ) خواهد بود.

مهم‌ترین حروف جازمه

• لَمْ (برای منفی کردن فعل گذشته)
• لا الناهیة (برای نهی و دستور منفی)

مثال اول

لَمْ یَکتُبْ.
او ننوشت.

در این جمله:

• لَمْ ← حرف جازمه
• یَکتُبْ ← فعل مضارع مجزوم

مثال دوم

لا تَلعَبْ فی الصَّفِّ.
در کلاس بازی نکن.

در این مثال نیز لا الناهیة باعث مجزوم شدن فعل تَلعَبْ شده است.

تفاوت مرفوع، منصوب و مجزوم در یک نگاه

نکته امتحانی: اگر در سؤال از شما خواسته شد نوع فعل مضارع را مشخص کنید، ابتدا به کلمه قبل از فعل نگاه کنید. وجود أَنْ، لَنْ یا کَی نشانه منصوب بودن و وجود لَمْ یا لا الناهیة نشانه مجزوم بودن است. اگر هیچ‌یک از این حروف وجود نداشت، فعل به احتمال زیاد مرفوع است. این روش سریع‌ترین راه برای پاسخ دادن به سؤالات امتحانی است.

فعل مضارع معلوم و مجهول در عربی

فعل مضارع معلوم

تعریف: در فعل مضارع معلوم، انجام‌دهنده کار مشخص است و ما می‌دانیم چه کسی کار را انجام می‌دهد.

مثال:

یَکتُبُ الطّالبُ الدرسَ.

ترجمه:

دانش‌آموز درس را می‌نویسد.

تحلیل:

• یکتبُ ← فعل مضارع معلوم
• الطالبُ ← انجام‌دهنده کار

فعل مضارع مجهول

تعریف: در فعل مجهول، انجام‌دهنده کار مشخص نیست یا اهمیت ندارد. در این حالت تمرکز روی خود عمل است، نه انجام‌دهنده آن.

مثال:

یُکتَبُ الدرسُ.

ترجمه:

درس نوشته می‌شود.

در این جمله مشخص نیست چه کسی درس را می‌نویسد.

تفاوت فعل معلوم و مجهول

۲۰ مثال از فعل مضارع فارسی و عربی

۱۰ مثال فعل مضارع فارسی با توضیح

۱. من کتاب می‌خوانم.

نوع فعل:

مضارع اخباری

تحلیل:

• بن مضارع: خوان
• شناسه: م

۲. او به مدرسه می‌رود.

نوع فعل:

مضارع اخباری

تحلیل:

• بن مضارع: رو
• شناسه: د

این رو هم حتما چک کن: آموزش استعاره از صفر تا صد با 20 مثال ساده + PDF

۳. ما فوتبال بازی می‌کنیم.

نوع فعل:

مضارع اخباری

تحلیل:

• بن مضارع: کن
• شناسه: یم

۴. آن‌ها درس می‌نویسند.

نوع فعل:

مضارع اخباری

تحلیل:

• بن مضارع: نویس
• شناسه: ند

۵. تو خوب صحبت می‌کنی.

نوع فعل:

مضارع اخباری

تحلیل:

• بن مضارع: کن
• شناسه: ی

۶. باید تلاش کنی.

نوع فعل:

مضارع التزامی

تحلیل:

• بن مضارع: کن
• شناسه: ی

۷. شاید فردا بیاید.

نوع فعل:

مضارع التزامی

تحلیل:

• بن مضارع: آی
• شناسه: د

۸. دارم مطالعه می‌کنم.

نوع فعل:

مضارع مستمر

تحلیل:

انجام کار در همین لحظه را نشان می‌دهد.

۹. ما نمی‌رویم.

نوع فعل:

مضارع منفی

تحلیل:

علامت منفی:

نـ

۱۰. او نمی‌خوابد.

نوع فعل:

مضارع منفی

تحلیل:

فعل مثبت:

می‌خوابد

فعل منفی:

نمی‌خوابد

۱۰ مثال فعل مضارع عربی با ترجمه

۱. یَکتُبُ الطّالبُ الدرسَ.

ترجمه:

دانش‌آموز درس را می‌نویسد.

تحلیل:

• یکتبُ: فعل مضارع
• الطالب: فاعل

۲. یَقرَأُ علیٌّ الکتابَ.

ترجمه:

علی کتاب را می‌خواند.

تحلیل:

ریشه:

ق ر أ

۳. یَذهَبُ الولدُ إلی المدرسة.

ترجمه:

پسر به مدرسه می‌رود.

۴. تَجلِسُ فاطمةُ فی الصف.

ترجمه:

فاطمه در کلاس می‌نشیند.

نکته:

به دلیل مؤنث بودن فاطمه، فعل با «ت» آمده است.

۵. نَدرُسُ اللغةَ العربیّةَ.

ترجمه:

ما زبان عربی را مطالعه می‌کنیم.

نکته:

نـ نشانه اول شخص جمع است.

۶. أَفتَحُ البابَ.

ترجمه:

من در را باز می‌کنم.

۷. یَلعَبُ الأطفالُ فی الحدیقة.

ترجمه:

کودکان در پارک بازی می‌کنند.

۸. تَسمَعُ البنتُ الصوتَ.

ترجمه:

دختر صدا را می‌شنود.

۹. یَشرَبُ الرجلُ الماءَ.

ترجمه:

مرد آب می‌نوشد.

۱۰. یَحفَظُ الطالبُ الدرسَ.

ترجمه:

دانش‌آموز درس را حفظ می‌کند.

چگونه ۱۴ صیغه عربی را سریع حفظ کنیم؟

حفظ ۱۴ صیغه در نگاه اول سخت به نظر می‌رسد، اما با دسته‌بندی درست بسیار آسان‌تر می‌شود.

روش اول: حفظ بر اساس سه گروه

گروه غایب

کسانی که درباره آن‌ها صحبت می‌کنیم:

• هو
• هما
• هم
• هی
• هما
• هن

نشانه‌های مهم:

یـ و تـ

گروه مخاطب

کسانی که با آن‌ها صحبت می‌کنیم:

• أنتَ
• أنتما
• أنتم
• أنتِ
• أنتما
• أنتن

نشانه‌های مهم:

تـ

گروه متکلم

گوینده:

• أنا
• نحن

نشانه‌ها:

أ

ن

الگوهای آموزشی برای حفظ صرف عربی

برای فعل «درس خواندن»:

چهار حرف اصلی را حفظ کنید:

• أ = من
• ن = ما
• ی = او (مذکر)
• ت = تو یا مؤنث

تمرین تشخیص فعل مضارع

بخش اول: چهارگزینه‌ای

سوال ۱

کدام گزینه فعل مضارع است؟

الف) کَتَبَ
ب) یَکتُبُ
ج) اُکتُب
د) کِتاب

پاسخ:

گزینه ب

سوال ۲

بن مضارع «رفتن» کدام است؟

الف) رفت

ب) رفته

ج) رو

د) رفتن

پاسخ:

گزینه ج

سوال ۳

کدام فعل مضارع فارسی است؟

الف) نوشتم

ب) بنویس

ج) می‌نویسم

د) نوشته

پاسخ:

گزینه ج

تمرین جای خالی

جمله‌ها را کامل کنید:

۱. من کتاب ............ .

(خواندن)

پاسخ:

می‌خوانم

۲. هو ............ الدرسَ.

(کَتَبَ)

پاسخ:

یَکتُبُ

۳. ما به مدرسه ............ .

(رفتن)

پاسخ:

می‌رویم

دانلود نمونه سوالات افعال مضارع در فارسی و عربی 

تمرین تشخیص نوع فعل

نوع فعل‌های زیر را مشخص کنید:

دانلود PDF آموزش فعل مضارع فارسی و عربی

برای مرور سریع قبل از امتحان، داشتن یک فایل خلاصه بسیار کاربردی است.

محتوای PDF آموزش فعل مضارع شامل:

• تعریف فعل مضارع فارسی و عربی
• جدول صرف فعل فارسی
• جدول ۱۴ صیغه عربی
• حروف مضارعه
• مثال‌های مهم
• نکات امتحانی

دانلود فایل pdf راهنمای جامع فعل مضارع: تسلط بر زمان حال در فارسی و عربی

خلاصه نکات مهم فعل مضارع

سوالات متداول

1. فعل مضارع چیست؟ فعلی است که انجام کار را در زمان حال یا آینده نشان می‌دهد.
2. فعل مضارع فارسی چه انواعی دارد؟ اخباری، التزامی، مستمر و منفی.
3. حروف مضارعه در عربی کدام‌اند؟ أ، ن، ی، ت.
4. چگونه ۱۴ صیغه را سریع حفظ کنیم؟ ابتدا ضمیرها را حفظ کنید، سپس صرف یک فعل ساده مانند يكتب را تمرین کرده و همان الگو را برای سایر فعل‌ها تکرار کنید.
5. تفاوت مضارع اخباری و التزامی چیست؟ مضارع اخباری وقوع قطعی یا عادی یک عمل را بیان می‌کند، اما مضارع التزامی برای بیان احتمال، آرزو، پیشنهاد یا الزام به‌کار می‌رود.
6. بن مضارع را چگونه پیدا کنیم؟ در بیشتر فعل‌های فارسی، با ساختن فعل امر و حذف «ب» ابتدای آن می‌توان بن مضارع را به دست آورد.
7. تفاوت فعل مضارع منصوب و مجزوم چیست؟ فعل منصوب پس از حروف ناصبه مانند أن و لن می‌آید، اما فعل مجزوم پس از حروف جازمه مانند لم و لا الناهية قرار می‌گیرد.
8. آیا این آموزش برای عربی پایه هشتم مناسب است؟ بله. تمام مباحث اصلی کتاب عربی هشتم، از تشخیص فعل مضارع و حروف مضارعه تا صرف، ترجمه و نکات امتحانی، در این آموزش پوشش داده شده است.
9. پرکاربردترین فعل‌های مضارع عربی کدام‌اند؟ از پرکاربردترین افعال می‌توان به يكتب، يقرأ، يدرس، يذهب، يجلس، يفتح، يشرب، يأكل اشاره کرد که در کتاب‌های درسی و آزمون‌ها نیز بسیار تکرار می‌شوند.

جمع‌بندی نهایی

فعل مضارع یکی از مهم‌ترین مباحث دستور زبان فارسی و عربی است و پایه یادگیری بسیاری از مطالب کتاب‌های درسی و سؤالات امتحانی را تشکیل می‌دهد. شاید در نگاه اول، صرف فعل‌ها یا تشخیص انواع آن‌ها کمی پیچیده به نظر برسد، اما اگر به‌جای حفظ کردن، منطق ساخت فعل را یاد بگیرید، این مبحث بسیار ساده‌تر خواهد شد.

در زبان فارسی کافی است بن مضارع را به‌درستی تشخیص دهید و شناسه‌های فعل را بشناسید تا بتوانید بیشتر فعل‌های مضارع را بسازید و تحلیل کنید. در زبان عربی نیز با یادگیری حروف مضارعه (أ، ن، ی، ت)، تسلط بر ۱۴ صیغه و شناخت تفاوت مرفوع، منصوب و مجزوم، بخش بزرگی از مباحث دستور زبان را به‌راحتی درک خواهید کرد.

پیشنهاد می‌کنیم جدول‌های صرف، مثال‌های این مقاله و تمرین‌ها را چند بار مرور کنید؛ زیرا تکرار و حل مثال‌های متنوع، بهترین راه برای تثبیت این مبحث در ذهن است. با تسلط بر این نکات، پاسخ دادن به بیشتر سؤالات مربوط به فعل مضارع در امتحان‌های فارسی و عربی پایه هشتم و حتی آزمون‌های مقاطع بالاتر، برای شما بسیار آسان‌تر خواهد بود.